A proposito di tibiis canere (suonare il flauto)

Suonare il flauto deturpa le gote***

Apud veteres Romanos hominem liberum et gravitatis studiosum pudebat fidibus vel tibiis canere, cum hoc servos et mimas decere arbitrarentur. Apud Athenienses vero pueri a prima aetate tibiis canere erudiebantur, cum hoc honestissimum et liberis hominibus dignissimum videretur.
Pericles ille, cuius ingenio et liberalitate maxime Athenae nobilitatae sunt, cum apud se nepotem Alcibiadem haberet ut domi suae bonis artibus ac liberalibus disciplinis imbueretur, Antigenidam, quem Graeci praestantissimum inter musicos illius aetatis habebant, arcessivit ut puerum tibiis canere doceret. Cum autem puer tibias ad os adhibuisset et buccas in speculo inflatas vidisset, vehementissime deformitatis vultus sui eum puduisse dicitur. Quare tibias vi abiecit infregitque. Cum ea res percrebruisset, omnium Atheniensium consensu illa disciplina desita est nec quisquam post illud tempus tibiis canendi artem discere voluit.
Idem Dianae contigisse in fabulis legimus. Nam cum in fontis aqua os inflatum tibiis conspexisset, tantum eam piguit deformitatis suae ut ex illo die numquam tibias adhibuerit.

In taberna quando sumus

La più famosa raccolta di canti goliardici è rappresentata dai Carmina Burana, raccolta di testi poetici del XIII secolo, contenuta in un manoscritto tedesco chiamato appunto Codex Buranus, conservato in un monastero benedettino nei pressi di Monaco di Baviera. I Carmina Burana sono 315 canti composti dai goliardi (studenti universitari), tra il XII e il XIII secolo, parte in latino, parte in tedesco; probabilmente all’origine prevedevano tutti l’accompagnamento musicale, anche se a noi sono pervenute indicazioni precise solo in alcuni casi. Gli argomenti sono molto vari: si va dalla riflessione teologica e morale alla esaltazione dei piaceri materiali, dalla condanna della corruzione ecclesiastica alla parodia dei canti liturgici. Il testo che segue, uno dei più famosi, è dedicato all’elogio della vita di taverna, e in particolare del gioco e del vino. In un crescendo di coinvolgimento e di animazione, tutti si lasciano andare al piacere del bere, l’unica cosa che rende tutti uguali, senza fare differenze: ricchi e poveri, sani e malati, giovani e vecchi, chierici e laici, uomini e donne, bianchi e neri.

In taberna quando sumus,
non curamus quid sit humus,
sed ad ludum properamus,
cui semper insudamus.
quid agatur in taberna
ubi nummus est pincerna,
hoc est opus ut quaeratur;
si quid loquar, audiatur.

Quidam ludunt,
quidam bibunt,
quidam indiscrete vivunt.
sed in ludo qui morantur,
ex his quidam denudantur,
quidam ibi vestiuntur,
quidam saccis induuntur;
ibi nullus timet mortem,
sed pro Baccho mittunt sortem.

Primo pro nummata vini;
ex hac bibunt libertini;
semel bibunt pro captivis,
post haec bibunt ter pro vivis,
quater pro Christianis cunctis,
quinquies pro fidelibus defunctis,
sexies pro sororibus vanis,
septies pro militibus silvanis.
octies pro fratribus perversis,
nonies pro monachis dispersis,
decies pro navigantibus,
undecies pro discordantibus,
duodecies pro paenitentibus,
tredecies pro iter agentibus.

Tam pro papa quam pro rege
bibunt omnes sine lege.
Bibit hera, bibit herus,
bibit miles, bibit clerus,
bibit ille, bibit illa,
bibit servus cum ancilla,
bibit velox, bibit piger,
bibit albus, bibit niger,
bibit constans, bibit vagus,
bibit rudis, bibit magus,
Bibit pauper et aegrotus,
bibit exul et ignotus,
bibit puer, bibit canus,
bibit praesul et decanus,
bibit soror, bibit frater,
bibit anus, bibit mater,
bibit ista, bibit ille,
bibunt centum, bibunt mille.

Parum sescentae nummatae
durant cum immoderate
bibunt omnes sine meta,
quamvis bibant mente laeta;
sic nos rodunt omnes gentes,
et sic erimus egentes.
qui nos rodunt confundantur
et cum iustis non scribantur.

Dies Davi

Salve lector! Ego Davus sum et dies meus sic est. Hora secunda mater in meas aures meum nomen clamat et ego statim e lecto surgo. Edo et tunicam ac cetera vestimenta induo. Familiam saluto et domu mea exit. Ludum peto, quod ego discipulus multorum magistrorum sum. Cum ludum intro alios discipulos saluto. Primum magistrum nobis opperientibus ego amicis meis loquor. Discipuli quattuor aut quinque horae in ludo remanent. Driiiiiiiiiiiiin! Aeulus exclamat. Discipulis clamantibus atque currentibus ex ludo exeunt et domum suum adeunt. Ego parva via cum amicis meis metior, sed necesse est per magnam viam sine nemine ire. Dum domus sum ego edo, pensa facio et me sedente nullas cogito. Vespero est, tota familia mea simul est et est. Iam note fit, alia pars familiae dormit, alia televideum spectat. Ego in lecto meo dormio.

DIES LUCII

Mane mox est. Familia Lucii dormit,sed Lucius excitatur.Statim poculum cum aqua sumit et faciem lavat,deinde totum corpus lavat et tunica togaque induit. Tandem mater et pater ab lecto surgunt et cibum in mensa ponunt,Lucius malum et panem est. Deinde cum lectica ad ludum it,sed longa est via per ludum! Tandem Lucius advenit ludi,sed alii discipuli nondum adsunt,sed etiam magister non adest.

Magister intrat et Lucius salutat:Salve lucio!

Lucius:Salve magister !

Deinde ceteri discipuli intrant et lectio incipit et latinus docet.Hodie officium est discipuli perterriti pensa faciunt.Lectio desinitur et Lucius ad villam suam it,advenit domi et pollum est. Paulo post pensa facit,deinde Lucius cum suis amicis pila ludunt.Vesper est.Familia Lucii cenat.Post cena TV aspicit,deinde in cubiculo suo intrat et dormit et sperat qui officium latini est rectus....

DIES ANDREI

Gallicinium est. Domi (nella casa) meo gallus abest, sed mea mater in auribus meis me clamat:"Andrea!" Ego non audio. Mea mater voce maiore quam paulo ante me clamat. Iam ego audio, me excito et perterritus sumus quod mea mater irata est. "Cur tu irata es, mater?" Ego interrogo eam. Neque autem illa respondet, sed imperat mihi: "Tu puer improbus es! Aspice horam!" Ego horam aspicio, enim hora septima est. Ego soleo excitare me in hora sexta. Ego non ambulo, sed curro ad mensam. Ego bibo lactem vaccinum et edo crustula (biscotti). Esse (mangiare) bene facit. Adhuc etiam mea soror se excitat, sed illa tranquilla est quod ad ludum ire non debet (deve). Illa viginta anni habet. Ego parvissimus familiae sumus. Tum ego lavo meam faciem, quae sordida erat. Ego me vestio vestimentis puris et pulchris. Ego ab domo exio matre aspicente (Ablativo assoluto) TV. Ego currins, eo ad ludum ubi magister me intuetur. Dum ego pulsat ad ostium ludi, audio magistrum recitantem. Cum ego intrat magister et discipuli me salutant: "Salve!" Ego respondo "Salvete!" et ad sellam eo et in ea consido. Hodie ego quinque horas ludi habeo. Adhuc in ludo non viginta quattuor, sed viginta quinque discipuli sunt cum me. Vespere ego ludeo pila cum amici mei. Cum noctis est ego ad domum redio et in mea lectica rursus dormo.
(Professore, l'ho rifatto perchè mancava il titolo, ma non riesco a cancellare l'altro post).

DIES JHOANNIS MARCI

Nox est. Mea villa obsucara est. Ostia cubiculorum clausa sunt.

Gallum canit . Mane est et mea mater clamat: gianmarcooooooo!sed fessus sum autem surgo et faciem lavo cum aqua calida, non frigida. Ego togam et calceos induo, pauolo post panem nutella edo et lact bibo.Deinde dentes lavo. Mea mater saluto et ad ludum eo.

In ludo magister eramus est, is latinum docet,latinus difficilis est. Post ludum ad villam redeo et cum mao avio, mea avia et mea sorore edo. Dum tv(acc. sing) aspicio, meam sororem verbero et ea mihi veniam petit,quia ego potens sum. Deinde cum mei amicis exeo, cum his ludo. Nos pila ludimus, saepe cum feminis eximus. Post-quam domu redeo et meum pater et mea mater video. Ego opera facio itaque postero decem accipio. Tum me lavo totum et cum mea familia edo. Deinde blog(acc sing) latini facio.

Nox est. In meo cubicolo intro et librum lego, paulo post dormio.

MANE EST.....

DIES LUCAE

Mane est. Sol meum excitat quia fenestram aperta est, sed ego non surgo quia fessus sum.

Cum secundam ora est ego surgo et ad mensa eo quod esurio, ergo edere ebeo.

In mensa edo lac et panem cum "nutella". ego edo cum mea sorore et meis parentibus.

Me lavo et vestimenta gero, postea e domo exeo cum tabula stilo et regula.

Eo ad ludum et meos amicos saluto, me sedeo et magistrum expecto.

Cum magister ianua pulsat me surgo et eum saluto.

Magister lectio incipit et interrogat meos amicos, quos captant duum.

lectio desinit et pueri ab ludo exit quia fessi sunt et ad domum it.

in domo edo pastam cum pomodoro et carne.

Post meridiem studeo et ludo computro et dormio.

In pars postrema diei edo carnem et caseum, postea in cubiculum eo et dormeo.

Dies Camilli

a Camillo non funziona il blog allora gli metto io il suo esercizio

Diluculum est. Camillus adhuc in lectulo dormit sed mater clamans eum excitat: " Camille, mane est! Surge e lecto!" Camillus, qui fessus est, non surget et dormit . Mater eius, quae irata est, magna voce in auribus Camilli clamat et eum surgere adigit. Is attonitus culinam adit et panem et lac est. Deinde pastus, Camillus latrinam it et primum manus, deinde faciem et caput aqua frigida lavat. Nunc, is horam aspicit: sero est! Camillus ad cubiculum currit, vestimenta induit et matrem et patrem fratremque suos salutat. Camillus currens ad ludum it.
In ludo, magister recitat et discipulos perterritos interrogat. Deinde ludus, Camillus villam reddit. Is fessus est et in cubiculum eius it. Is in lectulo incubat et demum dormit.
Dum Camillus bene dormit, frater eius ad eum accedit et canere incipit: " La la la la la!!!". Tum, Camillus e lecto surget et pugnis eum pulsat. Frater Camilli plorat:"Uuuuuuu!" sed mater eius, quae puerum plorantem audit, ad Camillum adit et eum compellat:" Cur fratrem tuum pulsas?!?!" Camillus respondet: " Eum pulsabam quia dum ego dormiebam, is magna voce in auribus meis canebat!" Mater (ad Filippum): " Verus est?" Filippus: " Verus est matre. Parcis me Camille!" Camillus laetus respondet:"Certe, Filippe!". Camillus ad Filippum accedit et is osculum dat.

Dies Princi

Mane est. Ego quietus adhuc cubo in lecto meo, sed ora septima est.

ego oculos aperire non possum neque me moveo tum meum cubiculum mater mea intrat,

quae excitare me vult.

In aurem mei dormientis magna voce clamat:" Johanne! mane est!".

Ego oculos operiens matrem meam apud lectum stantem video.

Deinde e lecto surgo. Vix lavare faciem possum, sed cum magno animo totum caput meum in aquam mergo. Aqua frigida est, sed solum hoc modo oculos meos aperire possum, cubiculum meum intro et fenestram aperio, per quam aer figidus intrat; itaque vestimenta mea capio et eas induo.

Pedes mei nudi sunt, quia calceos meos non repeo, itaque sororem meam cabiculum meum venire iubeo, sed illa respondet: "adhuc in lecto sum. quid vis?"

Ego dico:" ubi sunt calcei mei?". Soror mea, cui Benedicta nomen est, surgit et cubiculum meum intrat. Benedicta inquit:" Oh, Johanne puto calceos tuos in lecto canis nostri esse!"

Itaque anticos calceos induo.

Deinde ludum eo, et meis comitibus occurro.

Statim ludum intramus et in sellis considimus.

Repente ianuam aliquis aperit: latini magister est, cui Eramo nomen est, ante is nos legere iubet, deinde is nos explitat.

Ora media est, et ego domum meam redeo, sed pensa facere non volo.

Itaque in forum eo, sed primo vespere errare me intellego, itaque domum meam redeo et omnia pansa facio, sed sero dormire eo.

dies Elisabettae

Nox est. Imber pulsat contra fenestras domi Elisabettae. Fulgura noctem illustrant et tonitrus eos sequuntur. In caelo luna abest ac magnus ventus flat. Tum tonitrus fortiorem quam alii, Saram, sororem Elisabettae, excitat. Ea, perterrita, in cubiculo Elisabettae est neque se movet. Elisabetta audit eam plorare ac statim ad eam it. Complectitur sororem suam et incipit fabubalm narrare. Sara fessa est et paulo post dormit. Elisabettae quoque dormit.
Mane est. Elisabetta se excitat et in culinam it. Ientaculum facit cum pane et malis fragorum. Post se lavat et vestimenti gerit. Parentes salutans e domo exit. Secum habet tabulam, stilum, regulamque libros sed ea cupida non est ad ludum ire. Eam ambulans, sol surgit. Ea ludo laborat toto tempo praeter intervallum in quo ferrit cum amicas suas.
Deinde ad domum it et est cum fratres suis perentes laborantes. Post meridiem conatur pensa facere vero necesse est pater adiuvare. Ea parentes petit exire, sed pater dicis: “tibi exire non potest nisi pensa facere”. Elisabetta, irata, pensa facit sed iam nox est et sole occidens. Itaque ea exire non potest ac ad lectum it et dormit.
Mane est et dies rursus incipit.

Dies Vanessae

Mane est et ego bene dormio, quia ego gallum canentem non habeo ergo non surgo. Paulo post pater meus in meum cubiculum it et me excitat clamans mihi. Ego dico : " Quia tu non ad laborem es?? " is respondet :" Tace surgeque! Et is ad ludum". Ego surgo et primum menus lavo deinde faciem. Tum induo meos vestimentos et dico : " Vale, pater improbus! " et ad ludum eo. Ego sum laeta quia in ludo amicos meos sunt. In ludo nos discipuli magistrum severum timemus quia is habet virga quem nobis dolet. Sed cum discipulus a magistro verberatur ceteri discipuli rident quia solet is , qui a magistero verberatur, exclamat :" uhuhuhuhuh" (sarebbe un lamento di dolore o un pianto ) quia tergum eius ei dolet. Deinde ludus finit et domi eo.Tum malum et panem edo. Tum pansa facio et cum nox venit ego in lecto it et primum cubo deinde dormo.

DIES CHIARAE

Mane est. Dies incipit hora septima. Ego gallum non audio, quia gallum non habeo; neque servu quem in auribus clamat habeo, sed mater mea me excitat. Mater dicit:"surgi! mane est, dies incipit",ego respondo:"ita,ita". Tunc ea irata magna voce exclamat:"surgi!"et aperit fenestram, aer frigidus intrat et ego surgo. Intro in balneum et manus et faciem lavo cum aqua calida. Deinde ad mensam ambulo et lactem bibo et crustula edo. Ostium sororis meae clausa est quia ea adhuc dormit. Ego dentes lavo et me vestio, sed non induo togam quia toga gravis est et quia ego vir romanus non sum. Sero est et ego at ludum ire debeo. Mater saluto:"vale, mater!" Mater respondet:"vale!".Um ego advenio ad ludum, ostium non pulso quia ostium aperitur. Magister advenit et salutat:"Salvete discipuli!" discipuli surgunt et respondunt:" salve magister!"
Magister:"considete!" et discepuli considunt. Lectio incipit, magister recitat et discipuli audiunt.
Meridies est, ludus terminat et ad domum redeo.
Edo et deinde pensa facio, deinde cum amicis meis ludo.
Cum nox est in mea lectica redeo et dormo.

dies ariannae

Dies meus incipit ubi pater meus me vocat. Ego me erigo et ambulo ad culinam. Edo crustulum et lactis et deinde me lavat manus, facies dentesque in latrinam. Induo vestimenta, capio crumena et egredior e domum. Ambulo ad cella vinariam et educo bicyclus. Eo ad scholam cum amicam mea et advenio a ludum.
Intro in ludum et signo badge in parvus turris (in che modo si può tradurre totem?). Ambulo per scholam et intro in meam aulam. Saluto amicos mei magistraque et consido at sellam meam a latere socius meus Riccardo. Deinde auditionis scholae eo ad domum. In domum prandeo et porto foris canis meus. Postea omins hoc ago uffici et deinde quiesco. Cum sol occides, ego ceno et postea cubo in lectum meum.

dies francisci

Mane est. Ego surgo et ad latrinam it. In latrina faciem et manus lavo. Deinde intro in cubiculum ubi cum mea familia edo, hic lactem bibo. Post in meum cubiculum intro et togam et calceos induo.
Post in viam it et hic meam amicam Chiaram expecto, cum ea venit ( intendo arriva ) ego cum ea ad ludum it. In ludum intro et hic meos amicos saluto, sed etiam meos magistros saluto.
Meridies est et ego domi it. Post ad pilam ( calcio ) it. Deinde pila rursus domi it. Hic mea pensa facio et post ad cenam it. Deinde intro in cubiculum ubi tv aspicio, post in meum cubiculum it et hic dormire incipio.

Dies Antonii

Incipit diem meum hora septima. Me vocat mater mea, ego surgo et faciem lavo cum aqua calida. Deinde togam et calceum induo. Mater admonet currunt, edo panem et aquam et ad ludum eo. Magister Eramus hora perfecta semper venit, salutat:"Valete discipulos! Considete!". Post quinque horas lectionum rediens domum; mater invenit. Mater eximia est cocus prandium bonum semper preparat. Post meridiem facio pensa(Inquit mater "paulo") et ad vesperum ludo("Inquit mater multus"). Dico: Vobis semper querebatur". Venit pater meus ad vesperum et nos simul prandium et colloquiamus diei, tum in cubiculo intro et dormio.

Dies Jessicae

Mane est. Mater mea in cubiculum intrat et manus eius in capitem meo apponit et me clamat. Ego dormire non possum et oculos aperiens matrem mea apud lectum stantem video.
Ego e lecto surgo et in cubiculum apud cubiculum meo intro et manus et faciem lavo.
Deide ego intro in cubiculum in quo edo cum familia mea.
Deide ego cum omni rei meae e insula abit.
Ad ludum advenio et in cubiculum intro.
Magister apud mii in cubiculum intrat et ego et alter discipuli magistrum salutamus.
Miridies est et e ludo ad insulam eo.
Ego in insulam intro et parentem saluto. Ego intro in cubiculum in quo pensa facio.
Mater mea in cubiculum intrat et dicit:< Veni mecum!>.
Ego com matre mea in cubiculum in quo edo intro et in sella consido.
Deide in cubiculum meo intro et in lecto meo cubo.
Nox est et ego familiaque dormimus.

Dies Rocci

Mane est. In hora prima mater Rocci intrat in cubiculum pueri et clamat in aurem Rocci "Surge, Rocce (è giusto come vocativo?)!". Roccus e lecto surgit, postea is lavat manus, aures et faciem aqua calida tum induit togam et calceos. Post in atrium intrat ubi mater et pater expectant filium. Roccus parentes salutat et ii salutant Roccum. Roccus est ientaculum (colazione?) deinde is librum, tabulam et ceteras res ferens et ludum it. In ludo adsunt ceteri pueri soci (compagni) Rocci. In ludo etiam adest magister severus qui discipulos improbos verberat regula. In ludo magister recitat librum "Familia Romana" postea interrogat discipulos. Post Roccus redit domum ubi mater cibum (pranzo) facit. Roccus est cibum tum exercitia facit nisi magister pulsat eum et scribit eum in "listam nigram" ( o lista nigra?). Tum Roccus ludit "tennis" post is totum corpus lavat aqua frigida. Postea Roccus cum sorore et cum parentibus est cenam et aspicit "televisionem". Nox est et Roccus lectum it.

Dies Zambri

Lucus surgit de lecto mane celeriter.

Paulo post ante lectum stat et soleas gerit, tum is repitur scales et in atrium intrat.

Solus, ientaculum facit: is bibit sucum fructuum et est crustulos, deinde se vestit: primum t-shirt gerit, deinde bracas, paenulam brevior et crepidas gerit. Deinde ad balneum it et se in speculo videt: quam formosus est Lucus!!! Is capillos pectit ante magnum speculum et faciem lavat aqua frigidissima. Paulo post Lucus in via ambulat cum sarcina plena rerum: regulae, libri, calami...

Lucus in ludum intrat et alios discipulos salutat: "AVE!!"

Is, fessus, exercitationes facit et latinum recitat cum alios adulescentes.

Magister intrat et latinos aut matematicam aut etc... recitat; Lucus auditiones audit et notationes scribit super libros suos. Post 5 horas in ludo, Lucus ad villam suam redit in qua studet multum. Deinde ante Playstation se ponit et fifa 11 ludit ( Giovinco facit 2 golas). Vespero Lucus palestram it et alium "magister" exclamantem audit. Tum villam suam redit, est cum parentibus suis, se lavat in balneo et, postremo, ad lectum suum it et dormit bene. Is crebro audit musicam aut libros legit ante bene dormire.

DIES NADAE.

Mane est. Nadus in lecto suo dormit sed nunc necesse est quae ea surgit e lecto et ludum adit.

Mater nadae in cubiculo intrat et in aurem Nadae clamat: “Mane est! Nade surge e lecto!”

Nadus oculos aperiens ad fenestram solem videt.

Ea manus et faciem lavat deinde vestimenta induit et lacta bibit.

Iam tempus ire in ludum est.

In ludo quattor vel quinque horas discipuli facit.

In ludo magister latini severus adest qui discipulos improbos verberat cum verga in parte posteriore corporis.

Ludus alias libralis est alias gravis.

Latinus materia abstrususa et impigra est.

Discipuli libros aperiunt et magister libruum suum aperit ac recitare “Familia Romana” incipit.

Iam aestas prope est et discipuli laeti sunt :)

Deinde ad domi redit et cum parentibus suis cenam habet, postea pensa facit.

Nadus in otio suo libros legere et musicam audire amat.

Dies Francisci

Dies meus incipit cum(quando) mea mater me excitat et ego statim surgeo de lecto , quia mea mater in aurem clamat magna voce.Primum ego me lavo facem aqua frigida ut Romani deinde totum corpus aqua calida.Postea ego bibeo lactem et edo cibum.Ego me indueo cum vestimenta apta\idonea ludo et ab machina vehutur.Ego ad ludum advenio et in ludo intro et video totos discipulos studentes sed etiam totos magistres video et saluto quia ego discipulus et puer bonus sum.Ego in mea geno intro. MANE ABET.............. .Ego cum ludum desinit curreo ab ludo ad machinae quia vuleo ire ab domu.
Ego eo ab calcem et illic ego ludo cum mei amici.
ab vesper ego cum mea familia colloquor(deponente).Postea ego ab lecto multos "scherzi" facio ab mea sore sed ego sum semper puer bonus......